En İyi Kullanılabilirlik Sunumları
İnsanların teknolojiye değil, teknolojinin insanlara uyum sağlaması gerektiği düşüncesi günden güne artarak kullanıcı merkezli tasarımları ön plana getirmektedir. Bu sebeple, web sitelerinde kullanılabilirlik araştırmaları, kullanıcı deneyimi tasarımı ve göz izleme ile ilgili konular dikkat çekmektedir. Bu konuların dikkat çekmesi, her geçen gün bu alanda yapılan çalışmaları artırıyor, böylece, internet üzerinden daha fazla bilgilendirme içerikli sunumlara ulaşabiliyoruz. Bu yazımızda, sizler için slideshare.net’den derlediğimiz sunumları 3 ana tema altında toplanıyor: kullanıcı deneyiminde ve tasarımında dikkat edilecek hususlar, websitesi kullanılabilirliğinde hesaba katılan psikolojik unsurlar ve göz izleme ile arayüz tasarımlarının incelenmesi.
1. “Kullanıcı deneyimi ve tasarımında dikkat edilecek hususlar” konulu sunumlar
Kullanıcı deneyimi tasarımında en yaygın 10 yanılgı başlıklı sunum, deneyim tasarımındaki yanılgılara dikkat çekmek ve bu yanılgılardan tasarımcıların nasıl kurtulabileceğini anlatmak amacıyla hazırlanmıştır. Temel olarak kullanıcı deneyimi tasarımının
- Kullanıcı arayüz tasarımıyla karıştırılmaması gerektiğini,
- Süreç içinde tek bir basamak olmadığını,
- Sadece teknolojiyle değil hareketlerle de ilişkili olduğunu,
- Sadece kullanılabilirlikle ilişkili olmadığını,
- Sadece kullanıcıyla ilgili olmadığını,
- Masraflı değil esnek bir iş olduğunu,
- Kolay değil dengeleyici bir iş olduğunu,
- Tek bir insanın ya da birimin değil, bir kültürün görevi olduğunu,
- Tek başına değil ortaklaşa işleyen bir disiplin olduğunu,
- Bir seçenek değil kurtarış olduğunu vurgulayan bir sunumdur.
Kullanıcı deneyimi için 10 emir dikkatleri üzerine toplayan diğer bir sunum. Kullanıcı deneyiminde dikkat edilmesi gereken hususları 10 maddeyle toplamış:
- Kullanıcı her zaman doğrudur.
- Kullanıcıyı anlayın.
- Çözüm bulmadan önce tüm problemleri anlayın ve tanımlayın.
- Biçim işlevi izler.
- İçerik kraldır.
- Taklit etmeyin, yenilik getirin.
- Herkes için erişilebilir kılın.
- Tasarlamadan önce planlayın.
- Amacı anlayın.
- Başarısızlıktan öğrenin.
Sunumda, insan bilgisayar etkileşimi ve bilişsel bilimler alanında yapılan çalışmaların bütünleşerek, yaşlı popülasyonun web erişilebilirliğini sağlayabilecek, kolaylaştırabilecek bulguların bulunmasına öncülük ettiği belirtilmiştir.
“Etkileşim Tasarımı ve Psikoloji” başlıklı sunum ise, etkileşim tasarımının psikolojik boyutlarını incelemiştir. Bu sunum size, hareket, algı, dil, hafıza ve düşünmeyi işin içine katarak kullanıcılarınıza yönelik daha iyi tasarımları nasıl oluşturacağınızı gösterebilir.
Kullanıcı deneyimi araştırmalarında göz izleme sunumu, göz izlemenin kullanıcı deneyimlerinde nasıl kullandığını, hangi metodların kullanılmasının daha etkili sonuçları açığa çıkaracağını anlatmaktadır. “Bir göz-izleme laboratuvarı kurulumu nasıl olmalı?”, “Göz-izleme kullanıcı deneyimi tasarımının neresindedir?”, “Göz izleme kullanılabilirlik testlerine nasıl yardımcı olabilir?” gibi sorulara yanıt bulabilirsiniz. Mutlaka incelemenizi önerdiğimiz etkili bir sunum:
www.userspots.com/bulten
www.userspots.com/kaynaklar/
Tasarım ve Kullanılabilirlik Çalışmalarında Kişilik Kartları (Persona)
Hedef kitle göz önünde bulundurulmadan tasarlanan bir ürünün son kullanıcıya hitap ettiğini söylemek mümkün değil. Bu durumu engellemek ve tasarımcının hayal dünyasında bir karakter oluşturmak için hazırlanmış kişilik kartlarına persona deniyor. Persona tasarım ekibine yönelik olarak, ekip dışında bulunan ve ürünün hedef kitlesini belirleyebilme yetkisine sahip kişiler tarafından oluşturulur ve ekibe sunulur.

Peki ekibe sunulan bu kartlarda ne tür bilgiler bulunur ve bu kartlar tasarıma ne gibi bir katkı sağlar? Öncelikle personaların olası müşterileri temsil ettiğini, müşterilerin amaç ve beklentilerini tanımladığını söylemek gerekir. Kişilik kartları oluşturulan karakterin yaşını, cinsiyetini, medeni durumunu, çocuk sahibi olup olmadığını, mesleğini, nerede çalıştığını, kişisel zevklerini, internet kullanımı miktarını, rutin olarak yaptığı aktiviteleri ve bunlara ek olarak temsili bir fotoğraf içermelidir. Ancak bu noktada dikkat edilmesi gereken küçük bir husus kullanılan temsili fotoğrafın ekipteki kişiler tarafından tanınmıyor olmasıdır. Personaların kullanım yeri sadece tasarım ekipleri değil; bunun yanında kullanılabilirlik çalışmalarında da personalar kullanılmakta. Bu alanda hazırlanan personalar daha çok kullanıcı amaçlarını ve beklentilerini oluşturmak, bu amaçlar doğrultusunda kullanılabilirlik testleri için senaryolar hazırlamak için kullanılıyor. Aşağıda daha önceden yayınladığımız Kullanıcı Deneyimi ve Kullanılabilirlik İnfografikleri başlıklı yazımızda da paylaştığımız personalarla ilgili infografiği görebilirsiniz.
Bu infografikte de görüldüğü gibi her müşteri tipini temsil eden farklı bir persona oluşturmanız gerekmektedir. Personalar sayesinde;
-
Kullanılabilirlik ekiplerinin ürünün hedef kitlesini anlamak kolaylaşır ve hedef kitleye odaklanılması sağlanır.
-
Kullanılabilirlik test senaryolarının hazırlanmasında taslak oluşturulur.
-
Tasarım ekibinin hedef kitleye odaklanılması sağlanır.
-
Olası müşteriler daha iyi anlaşılır. Böylece tasarımların kullanıcı merkezinde yaratılması kolaylaşır.
-
Son ürünün kalitesi artmış olur.
-
Tasarım döngüleri kısalır ve böylelikle zamandan tasarruf edilir.

Buraya kadar olan kısımdan da anlaşılacağı gibi personalar tasarım ve kullanılabilirlik çalışmaları için bir çok fayda sağlamakta. Şimdi de kendi personalarınızı oluşturmak için neler yapmanız gerektiğine bir göz atalım:
-
Görünüm: Karakterinizi tanımlayan bir fotoğraf veya temsili bir portre ( avatar ) belirleyin.
-
Kişisel Özellikler: Personanızın adını, yaşını, medeni durumunu, mesleğini, gelir durumunu ve nerede yaşadığını belirleyin.
-
Ruh Hali: Karakterinizin hayata bakış açısını belirleyin ve her şeyi bu süzgeçten geçirdiğini unutmayın.
-
Geçmiş Deneyimler : Personanın sosyal geçmişi, eğitim durumu ve davranışlarını belirleyin.
-
Teknolojik Donanımı: Personanın kullandığı öncelikli teknolojileri belirleyin. Örneğin günlük internet kullanım süresi, internete nasıl bağlandığı, mobil cihazları kullanıp kullanmadığı vs.
-
Amaç ve Beklentiler: Personanın olaylara genel bakışını, amaçlarını ve beklentilerini tanımlayın.
Aşağıda Userspots ekibi tarafından hazırlanan personayı ( kişilik kartı ) görebilirsiniz.
Çıktı almak için ise aşağıda bulunan versiyonu kullanabilirsiniz.
Hazırlanan personalar her zaman başarılı olmayabilir. Personaların başarısız olabileceği durumları aşağıdaki gibi özetleyebiliriz:
-
- Personaların nasıl kullanılacağı takım tarafından anlaşılmadığında ,
- Hazırlanan personalar hedef kitlenin amaç ve beklentilerini tam yansıtamadığında,
- Hazırlanan persona, toplanan verileri (anketler, röportajlar ve gözlemler) karşılamadığında hazırlanan personalar amacına ulaşmayabilir.
Bu yazımızda personaların ne olduğunu, nasıl kullanıldığını, nasıl hazırlandığını ve hazırlama aşamasında nelere dikkat edilmesi gerektiğini gördük. Siz de personalarınızı bu bilgiler ışığında oluşturabilir, ürününüzün tasarım aşamasından kullanılabilirliğine kadar geçen süre içinde hedef kitlenizin farkında olarak çalışmalarınıza devam edebilirsiniz.
S.T.U.P.I.D (Aptal) Kullanıcılar İçin S.M.A.R.T (Zeki) Tasarımlar
Kullanıcılarınız ne kadar zeki olmak zorunda ? Stepahen Turbek bunun cevabına hiç gerek olmadığını söylüyor, Kullanıcılarınız dahi veya moron olabilir, fakat siz onların zekası ile bağlantı kuramazsanız bu IQ seviyesinin hiç bir önemi kalmaz.
Bir kullanıcının zekasından çok daha önemli olan o kullanıcının bir görevi tamamlayabilmesini – ya da motive olabilmesini- sağlayan zekasıdır.
Stephen Turbek (http://stephenturbek.com)
Steve Jobs’un Tasarım Yaklaşımı

John Sculley bir röportajında Steve Jobs methodu olarak adlandırdığı Steve Jobs’un tasarım anlayışını 5 maddede özetlemekte:
1. Her zaman kullanıcı deneyiminin ne olacağı perspektifinden başla.
2. Dikkatlice tasarıma odaklan.
3. Her bir basamaktaki detaylar için vakit harca.
4. Uç uca eklenmiş, ardışık sistemlerin bütününe bak.
5. Her şeyi en basit seviyesine indirge.
Sculley Steve Jobs’un büyük resime odaklanırken bile büyük resmi oluşturan detaylara olan ilgisini şu şekilde özetliyor:
“Bir taraftan ‘ dünyayı değiştirmek’ gibi büyük bir konseptle uğraşırken diğer yandan yazılım, donanım, sistem ve uygulamaları, bunlara bağlı ürünlerin tasarımları ile uğraşıyor.”



