Bir formda “Gönder” butonu gördüğünüz zaman aklınıza ne gelir? UX Movement geçtiğimiz hafta yayınladığı makalede bu konuya eğilmiş.

Çoğunlukla bu butona tıkladığınız zaman bilgilerinizin sisteme aktarılacağını düşünürsünüz. “Gönder” butonu sistemin ne yaptığını gayet iyi bir şekilde açıklar ama kullanıcının ne yaptığını belirtmek konusunda oldukça yetersizdir.

Kullanıcılar form doldururken, bir göreve dahil olurlar. Aksiyon butonu, kulanıcıların bu butona tıkladıkları zaman ne olacağını tam olarak bilebilmeleri için görevin ne olduğunu açıkça göstermelidir.  Kullanıcının görevini betimleyen bir buton, formun sadece bu spesifik görev için tasarlanmış olduğuna işaret eder. Formunuz ne kadar görev odaklıysa, kullanıcıların formu doldurma oranı da o kadar artacaktır.

“Gönder” butonu içeren bir form, kullanıcıda formun spesifik bir görev için tasarlanmadığı hissini oluşturur. Ek olarak sitenizin pek de kulanıcı dostu olmadığı etkisini bırakırsınız çünkü çok da alışıldık olmayan teknik bir dil kullanmakta olduğunuzu görürler. Eğer kullanıcılarınız bir form doldururken bu tip duygulara kapılıyorsa, bu işlem sürecinde bir kaç kullanıcı kaybedeceğinizden şüphe duymamalısınız.

Form butonunuz kullanıcının gerçekleştirmeye çalıştığı görevi tam olarak açıklamalıdır.  Örneğin, eğer hesap almak üzere üyelik oluşturuyorlarsa, bir “Hesabı Oluştur” butonu, kullanıcıya bu butona tıkladığı zaman hesabının oluşturulacağı mesajını verecektir. Basit ve görev odaklıdır. Eğer buton “Gönder” butonu olsaydı, kimi kullanıcılarda tıkladıktan sonra ne olacağı konusunda şüpheler uyanabilirdi. Bu, tasarımcıların çok kolay bir şekilde önüne geçebilecekleri ve kullanıcının zihninde oluşabilecek belirsizliği rahatça engelleyebilecekleri bir süreçtir.

“Gönder” butonları eskisi kadar yaygın olmasa da, halen çeşitli formlarda karşımıza çıkıyor. İşin iyi tarafı, bu hatayı düzeltmenin oldukça basit oluşu. İlk bakışta çok da önemli bir mevzuymuş gibi görünmeyebilir, ama formlarınızı daha çok insanın doldurmaya başladığını gördüğünüzde, net ve görev odaklı bir aksiyon butonunun en iyi seçim olduğunu siz de göreceksiniz.

Online kullanılabilirlik araçlarını kullanarak sitelerin sağ veya sol tarafında bulunan ‘İletişim’ linklerinin kullanılma oranını ölçmeye çalıştık.

Bunun için iki farklı sitenin (Usersptots ve Sitebilgi.net) ekran görüntüsün alıp kullanıcılara ‘Site sahibi ile iletişime geçmek istediniz. Nereye tıklarsınız?’ sorusunu sorduk.

Sitebilgi.net adresinde sadece alt bölümde ve sağ tarafında iki adet İletişim linki bulunuyordu. 64 kullanıcının ortalama 32 saniye içerisinde cevap verdiği soru sonrasında şöyle bir sonuç oluştu:

Resmin daha büyük hali

Çalışma sonucuna göre kullanıcılardan 27′sinin sağ tarafta bulunan linki, 28′inin de sayfanın aşağısında bulunan linki seçtiğini görüyoruz.

Userspots’dan alınmış ekran görüntüsünde ise sayfanın toplamda 4 yerinde iletişim linki bulunmaktaydı. 70 kullanıcının ortalama 22 saniyede verdiği cevap sonucunda üst sağ taraftaki iletişim linkine 20 kişinin, menüde bulunan linke 32 kişinin ve en sağda bulunan linke sadece 5 kişinin tıkladığını görüyoruz.

Resmin daha büyük hali

Sayfanın en altında bulunan iletişim linkinin bile sağda bulunan linkten daha fazla tıklandığını görebiliriz.

İki sorunun cevaplanma süreleri arasında 10 saniyelik farkın olması kullanıcıların iletişim linkini sol üstte ve menüde daha kolay bulabildiklerini gösteriyor. Sitebilgi.net sayfasının en altında bulunan iletişim linkinin sağ tarafta bulunan linkten daha fazla tıklanması sağ tarafta bulunan iletişim linklerinin düşündüğümüz kadar etkili olmadıklarının bir göstergesi olabilir.

Testin Userspots ekran görüntüsüyle olan sorusunda kullanıcılardan düşük ekran çözünürlüğü kullananların sağ tarafta bulunan İletişim linkini göremedikleri düşünüyoruz. Sağ tarafta bulunan linkin bu kadar az tıklanmasını yukarıdaki sonuçla birlikte kullanıcıların görmemesine bağlıyoruz.

Çalışmanın ikinci aşaması ise göz izleme cihazı ile laboratuvarda gerçekleşecek. Bu testte kullanıcıların iletişim linklerini ararken göz hareketlerini inceleyeceğiz.

Web sitenizde test edilmesini istediğini böyle bölümler olduğunda bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Web sayfalarında kullanıcılara en fazla sıkıntı yaratan elementlerden biri olan formların daha kullanılabilir oluşturulmasının yollarını anlatan Web Form Design Best Practices kitabında birincil (genellikle Kaydet/Tamam) ve ikincil (genelde iptal) form butonlarının göz izleme cihazı ile analizi yapıldı.

Kullanıcılardan aşağıdaki 5 farklı yerleşim ve şekilde butonları olan formları doldurmaları istendi.

Yapılan test sonucunda A, B, C, D ve F seçeneklerinde kullanıcıların %100 başarıya ulaşmasına rağmen göz izleme sonucunda en iyi performansın B seçeneğindeki formdan alındığını görülmekte. B seçeneğindeki form doldurulurken oluşan odaklanma noktaları aşağıdaki gibi:

Test sonucunda ise kullanıcıların en beğendikleri seçeneğin A olduğu ortaya çıkıyor. A seçeneğindeki form doldurulurken oluşan sıcaklık haritası aşağıdaki gibi:

Submit (Kaydet), Cancel (İptal) butonlarının arasında tasarımsal farklılığın olması (ve Cancel seçeneğinin daha az dikkat çekici olması) kullanıcılar açısından daha yararlı olmakla birlikte yanlışlıkla basılacak bir İptal tuşunun olasılığını da azaltmakta.

Bu iki form butonunun yerleşimi konusunda web’de bir standart olmamakla birlikte işletim sistemlerinde bir farklılık bulunuyor. Windows’da the Windows Vista User Experience Guidelines da gördüğümüz gibi Tamam butonu solda İptal butonu sağda iken Macintosh da Apple Human Interface Guidelines da anlatıldığı gibi Tamam butonu sağda İptal solda bulunuyor. Mac’in bu tasarım kararının arkasında kullanıcıların okuma alışkanlıklarının olduğu belirtiliyor.