Kullanılabilirlik çalışmaları web sitelerini test etme ve kullanıcı deneyimi analizlerinde anahtar bir rol üstlenmekteler. Gerek göz, gerekse mouse izleme testleri şirketlere doğru ve uygulanabilir sonuçlar sunmakta. Örneğin Google, kullanıcıların varış sayfalarında (landing page) nerelere baktığını incelemek için kameralar ve özel yazılımlar eşliğinde göz izleme testleri yapıyor. Mouse izleme ise, kullanıcının göz izleme hareketlerini simüle edebilmek için mouse hareketlerinin izlenmesi yöntemine dayanılarak gerçekleştiriliyor.

Göz izleme (solda) ve mouse izleme (sağda) testi sonucu elde edilen sıcaklık haritaları.

Araştırmalar her iki test metodunun da simültane olarak uygulandığı zaman, sonuçlar arasında %84 ila %88′lik bir korelasyon olduğunu gösteriyor. Ek olarak aynı sayfa içeriğine sahip arayüzlerde mouse ve göz hareketleri nispeten aynı ritme ve odaklanmaya sahipler.

Bir Google arama sayfasında mouse’un göz hareketlerini takibi

Bütün süreçlerde olduğu gibi her metod kendine has avantaj ve dezavantajlarla birlikte geliyor;

Göz İzleme

Avantajları

• %100 kesinlik. Kullanıcıların sayfada tam olarak nereye baktıklarını görebilirsiniz.
• Kontrollü çevre. Kullanıcılar önceden belirlenmiş görevleri gerçekleştirirler. Bu yüzden neyi test edeceğinizi ve kullanıcıların hedeflerini tam olarak bilirsiniz.
• Açık diyalog. Kullanıcılar sesli düşünerek size düşüncelerini ve eleştirilerini aktarabilirler.

Dezavantajları

• Maliyet. Uzman, moderatör, kullanıcılar gibi etkenlerle artan test maliyeti.
• Sınırlı etki alanı. Kullanıcı sayısı ve çeşidi çoğu zaman sınırlı kalmakta.
• Gözlemci etkisi. Kullanıcılar izlendiklerini bildikleri için doğal davranamazlar. Hawthorne etkisinin ortaya çıkması çok muhtemeldir.

Mouse İzleme

Avantajları

• Doğal çevre. Kullanıcılar testlere evlerinin/işyerlerinin rahatlığında katılırlar.
• Gözlemci etkisi. Kullanıcının üzerinde göz izleme testlerinde olduğu gibi bir gözlemci baskısı bulunmaz.
• Global katılım. Dünyanın her tarafından katılımcılarınız olabilir. Site trafiğiniz olduğu sürece istediğiniz her an test yapabilirsiniz.
• Düşük maliyet. Göz izlemeye göre oldukça düşük maliyetlidir.

Dezavantajları

• Belirlenmemiş testler. Senaryoyu belirleyemezsiniz. Kullanıcının kendi senaryosuna uymak zorundasınız.
• Araştırma kontrolü olmaması. Testin yapıldığı çevreyi kontrol edemez ya da değiştiremezsiniz.
• Kullanıcı geri bildirimi olmaması. Kullanıcıya direkt olarak eleştirilerini ya da yaşadığı deneyimi soramazsınız.

Hangisini Kullanmalıyım?

İdeal olarak, her metodun kendine has değerli ve uygulanabilir veriler elde etmede başarılı olduğu düşünülürse, her websitesi hem göz, hem de mouse izleme tekniklerini beraber kullanmalıdır. Google tarafından yürütülen bir araştırma websiteleri kullanılabilirliğini değerlendirme ve geliştirmede her iki yöntemin de uygulanması gerektiğini ortaya koyuyor.

Google Instant Önizlemeleri kullanıcıya siteye tıklamadan önce, ara yüzün genel olarak neye benzediğini görme fırsatı tanır. Listedeki her sonucun yanında bir büyüteç ikonu belirir ve kullanıclar bu ikona tıklayınca sağ tarafta bu arayüzün bir önizlemesi belirir.

Google’ın bu özelliğinin nelere yol açacağı konusundaki tartışmalar devam ediyor ama ortak kanı, kullanıcıların ara yüzün kendilerine uygun olup olmadığını ilk bakışta belirleyecek olmaları, insanları daha kullanıcı odaklı tasarımlar yapmaya itecek gibi görünüyor.

Bu konuda gerçekleştirilen göz izleme çalışmaları, şu sonuçları ortaya koydu;

Kullanıcılar Nasıl Karar Veriyor

Göz izleme çalışmalarından elde edilen verilere göre, kullanıcılar şu soruların yanıtlarını almak için bakıyorlar;

• Kim bu şirket?
• Ne tür bir şirketler?
• Onlarla ilgili miyim?
• İletişim değerleri ve türevleri var mı?
• Kullanımı kolay gözüküyor mu?

Ön Kullanılabilirlik Bulguları

• Potansiyeli Bulamama Hatası

Resme tıklayarak büyük halini görebilirsiniz.

Kullanıcıların büyük bir çoğunluğu büyüteç ikonunun önizlemeye yaradığını kaçırdı.  Böyle bir özelliğin var olduğunu göremediler. Kullanılabilirlik testi moderatörü tarafından böyle bir özelliğin varlığına dair bilgilendirilten sonra ise şöyle yorumlarda bulundular;

“Bence biraz soluklar.”

• Fonksiyonu Yanlış Anlama

Resme tıklayarak büyük halini görebilirsiniz.

Kullanıcı web sitesine erişim için, önizleme görüntüsü ile başlık arasında gidip geliyor.

Resme tıklayarak büyük halini görebilirsiniz.

Kullanıcı siteye erişim için nereye tıklaması gerektiği konusunda kararsız, bu yüzden büyüteç ikonuna tekrar tıklıyor. Yorumu ise şu şekilde;

“Bulduğum zaman, nasıl kullanacağım konusunda kafam karıştı.”

• Vurgulanmış Metin Eksikliği

Resme tıklayarak büyük halini görebilirsiniz.

Kullanıcı, websitesi aranılan tip ürünlere sahip mi, değil mi ölçmek için görsel elemanlara çekilmiş.

Resme tıklayarak büyük halini görebilirsiniz.

• Uygunluk Belirleme

Resme tıklayarak büyük halini görebilirsiniz.

Kullanıcılar yukarıdaki resimdekine benzer bir içerik sayfasının, anasayfaya benzer herhangi bir sayfayı göz ardı etmelerine neden olduğunun farkına vardılar.

Özet

Sonuç olarak şu söylenebilir ki; Google Instant Önizleme, kullanıcılar bu fonksiyonu bulup özelliklerini keşfedebildiği sürece kullanıcıların arama motoru sonuçları sayfalarını gezinme alışkanlıklarını değiştirecek bir yeniliktir.

Google Instant Göz İzleme Videoları

Kullanıcı önizleme özelliğini kaçırıyor ve uygun olmayan bir websitesine yöneliyor.

Informationweek, Google kullanılabilirlik laboratuvarını ziyaret edip orada yapılan çalışmaları 3 dakikalık video ile anlatmış.

Oneupweb tarafından yapılan göz izleme çalışması ile Google ve Bing’in arama sonuçlarında gerçek zamanlı Twitter sonuçlarının kullanıcıların ne kadar dikkatini çektiği ölçümlenmeye çalışıldı.

​

Göz izleme sonuçları ile kullanıcıların çalışma sırasında yaptığı yorumlar doğrultusunda kullanıcıların bu alana pek dikkat etmedikleri ortaya çıktı. Dave Viner kullanıcıların bu bölümü yok saymalarının sebebini 140 karakterlik cümlelerin bilgi içermemesi olarak belirtmekte.

Çalışmada gerçek zamanlı sonuçların görünürlüğü yanında bu tarz bilgilerin kullanıcılar için yararlı olup olmayacağı da tartışılmakta. Bu noktada farklı düşünceler bulunuyor.

Google’dan Marissa Mayer gerçek zamanlı sonuçların trafik, hava durumu bilgisi veya etkinlikler hakkında kullanıcılara yardımcı olacağını düşündüğünü ifade ediyor. Çalışmaya katılan kullanıcılardan bazıları ise bu tarz bilgileri bulabilecekleri başka siteler olduğunu ve bu bilgilerin arama sonuçlarını gereksiz yere şişireceğini belirtmekte.