Yıldız Teknik Üniversitesi Bilişim Kulübü’nin düzenlediği Web Günleri’10 etkinliğinde “Webde Kullanılabilirlik” adında bir sunum yapacağız.

Etkinlik 20-21 Mart arasında Yıldız Teknik Üniversitesi Beşiktaş Kampüsü Oditoryum salonunda gerçekleşecek. Kullanıcıların dünyasından başlayıp, arayüzler, kullanılabilirlik ve kullanılabilirlik testlerinden bahsedeceğimiz 45 dakikalık sunum 20 Mart Cumartesi günü saat 15:30′da.

Kullanılabilirlikle ilgilenen herkesi sunumumuza bekliyoruz.

Etkinliğin Facebook Sayfası

San Francisco’da gerçekleşen An Event Apart konferansında, Julie Zhua “350 Milyon Kişiden Tasarım Dersleri” başlığı altında ekibinin 350 milyon Facebook kullanıcısı için nasıl farklı deneyimler tasarladıklarını anlatmış. Sunumu izleyen Luke Wreblowski içeriği  kendi blogunda paylaşmış. Bizde Facebook vakasının kullanılabilirlik ve kullanıcı deneyimi açısından çok önemli bir noktada olduğunu düşünerek sunum dosyası ve blog yazısını derleyip bir yazı haline getirdik.

Sunumu 5 başlıkta özetlemek gerekirse:

Elini taşın altına koy ..

• Modellemeler biraz yanıltıcı olabilir ve içerik ve ortam açısından eksiklerdir. Bir tasarımın kullanılabilirliğini gerçek içerik ve sayfa tasarımları ile kontrol etmelisiniz.
• Örneğin Facebook’da tasarımcılar kodları yazar, peki bu tasarımları ne yönlendirir? ‘kullanıcı ortamını anlamak’.

Sistem için tasarla, kendin için değil..

• Facebook’da son ziyaretçileri görüntüleme talepleri alıyoruz. Fakat bu özellik tek bir kişiye gönderilmiyor, tüm sisteme ulaşıyor ve bu da paylaşımı kötü etkileyebilir.
• Tüm arkadaş listesine tek seferde mesaj yollayabilme seçeneği istendi ve bu özelliği yükledik. Fakat birçok kişinin özelliği alakasız ilgi çekici olmayan mesajlar yollamak için kullandığını gördük ve bu durum posta kutularında yığılmaya, kilitlenmeye sebep oldu ve bu özelliği kaldırdık.
• Sonuç olarak belirli bir kişi için değil tüm ağ için tasarladığını unutmamak gerekiyor.
• Bazı özellikler ise ağı sağlamlaştırmaya yardımcı olur. Örneğin yeni hesap açan bir kişiye arkadaş önerme seçeneği onlara iyi bir deneyim yaşatıyor.

Verilerden haberdar ol..

• Ana amacına odaklanmalısın, mesela Facebook için ilk amaç büyümektir ve büyüme ekibi, siteyi yeni kullanıcı çekmek için en uygun hale getirmeye odaklanır. Örneğin, üyelik iptali sayfasına kişinin arkadaşlarının fotoğraflarını koyarak kalmaya ikna etmeye çalışmışlardır ve bu sayede yılda 1 milyon kişiyi sitede tutmayı sağlayarak büyük bir başarı göstermişlerdir. Aynı şekilde yeniden aktif üyelik için yollanan e-postalar da kullanıcıları aktif olmadıkları bir süre sonunda üyeleri geri döndürmeyi amaçlar.
• Kullanıcılar sayfanın alt köşesindeki uygulamalar çubuğunu bulamıyorlardı. Çubuğun görünümünü arttırdık ve 5 katı fazla kişi tıklamaya başladı. Fakat uygulama, kullanıcı arayüzünün kalanına uyum sağlamadığı için kaldırdık.
• Genel amaç hakkındaki fikrini kaybetmediğinden emin olmalısın unutma ki verilerden haberdar olmak onlar tarafından yönlendirilmek değildir.Tasarım hakkındaki kararların genel görünüme etkisini anlamak için uygulamadaki performanslarını bilmelisin.

Cesur ol..

• Piyasaya birçok kez başarılı olamayan uygulama sürdük. Site değişikliklerinde birçok tepki aldı. Fakat büyük değişiklikler güçlü geridönüşümleri açığa çıkarır.
• Küçük uygulama değişiklikleri küçük ayarlamalar sağlar fakat genel görünümü değiştirmez ve belirli bir yere kadar ilerleme sağlar bu sebeple büyük değişikliklere ihtiyacın vardır.
• Haber Kaynağı’nda tepkiler, yorumlar ortaya çıktığı zaman, ekip ellerinde güçlü bir kozun olduğunu fark etti. Uygulamayı kaldırmak yerine genişletmeye karar verdik.
• En büyük risk, risk almamaktır. Eğer risk almazsanız ürününüz sönmeye mahkumdur.
• Beacon (reklam altyapısı) uygulaması iyi sonuç vermemişti fakat anafikir iyiydi ve o fikir Facebook ile başka bir site arasinda data alisverisi yapabilmesini saglayan Facebook Connect’dir.
• Sonuçta bir uygulama Facebook’un değerini arttırıyorsa, tüm kullanıcılar nefret etse bile, varlığını korur.

Aşık olma..

• Facebook’daki çoğu uygulama artık yok, kaldırıldı ve bir özelliği kaldırmak çoğu zaman hem kullanıcılar hem de tasarım ekipleri açısından acı vericidir. Fakat yazılımın sabit olmadığını unutmamak lazım, Örneğin, öğe paylaşımı birçok yenilenmeden geçti (3 yılda 11 versiyon).Uygulamalar site ve kullanıcı davranışları ile birlikte evrimleşir.

Mustafa Dalcı – Kullanılabilirlik Testleri

Mustafa Dalcı sunumda kullanılabilirlik testlerinin çeşitlerini anlattı. Göz izleme cihazı ile yapılan testlerde alınabilecek “İlk Bakılma Saniyeleri”, “Bakılma Sayısı” , “Bakılma Süresi”,”Görülme Oranı (%)”,”Tıklanma Sayıları”,”İlk Bakılma Süreleri”, “Bakılma Sayısı” gibi istatistiklerin yanında gerilla test, web üzerinden yapılan testler ve sezgisel analiz hakkında da bilgi verdi.

Özgür Alaz – Kullanılabilirlik ve Pazarlama

Özgür Alaz sunumunda herkesin sitenin gelirini arttırmak için trafik artışına dikkat ettiğini oysa bu konuda en etkili parametrenin dönüşüm oranı olduğundan bahsetti. Özgür Alaz’ın bunu vurgulamak için verdiği örnek şöyleydi:

“Clickz’ye göre ortalama bir e-ticaret sitesinde dönüşüm oranı ortalama %2 civarında. Trafiği %1 artan bu sitenin geliri de %1 artarken, dönüşüm oranı %1 artarsa gelirleri %50 artmış oluyor. Gelirler üzerinde en büyük etki dönüşüm oranının, dönüşüm oranındaki en büyük etki de sitenin kullanılabilirliğidir.”

Sunumda bu karşılaştırmanın yanında dönüşüm oranının düşük olmasına etki edecek 7 tavsiye de anlatıldı. Bu tavsiyeler:

1. Satın almak için site üyeliğini zorunlu kılmayın.
2.Satın alma sürecini ve siteyi iki ayrı parça olarak görmeyin
3. İnsanların kararları sanşa bırakmayın.
4. Formlara on kat daha fazla zaman ayırın.
5. Geribildirim kanalınız olsun.
6. Don’t make me think (İnsanları düşündürmeyin)
7. Kısaltın, kolaylaştırın, korkutmayın.

Hasan Yalçın – Haber Portalları ve Kullanılabilirlik

Hasan Yalçın Türkiye’de haber portallarını yaptığı hataları örnek verip yurt dışından karşılaştırmalar yaparak haber portallarının asıl amaçlarının ne olması gerektiğinden bahsetti. 98 manşete sahip haber portalı ve yaklaşık 7000 piksel boyunda anasayfa Türkiye’den gösterilen kötü örneklerden en akılda kalıcı olanlarıydı. Standartlara uymayan reklam alanları, haber değeri taşımayan galerilerin önemli haberlerden önde olması ve tüm bunlar yapılıyorken ‘Kullanıcı böyle istiyor’ bahanesine sığınılması sunumda ön plana çıkan diğer konulardı.

Ayrıca Hasan Yalçın haber sitelerinin kullanılabilir olmasının yanında erişilebilirliğinin önemli olduğu da vurguladı.

Ozan Çağlargil – Gorille 5 Dakika

Ozan Çağlargil sunumda Silverback adlı programla kısa kullanılabilirlik testlerinin nasıl yapılacağını anlattı. Starbucks’ın bu testler için uygun bir yer olduğunu belirtip tanımadığımız insanlar ile arayüzü test edip gelen geribildirimlerden arayüzü düzeltip devam etmemizin güzel bir yöntem olduğundan bahsetti. Ayrıca sunumson zamanlarda kendisinden sıkça bahsedilen put.io’nun kullanılabilirlik testi videolarını da içeriyordu.

Ozan Çağlargil ayrıca Silverback sadece Mac’de çalışan bir program iken Windows için Camtasia gibi ücretsiz bir alternatifin olduğunu belirtti.

Kerem Rezvanoğlu – Herkes İçin Web Evrensel Kullanılabilirlik ve Tasarım

Herkes İçin Web Evrensel Kullanılabilirlik ve Tasarım kitabının yazarı Kerem Rezvanoğlu sunumunda “İnsan Bilgisayar Etkileşimi” konusundaki değişimden başlayıp bu değişimin getirdiği kullanıcı çeşitliliğini anlattı. Sunumda kadın, çocuk ve yaşlı ve engelli kullanıcılar için tasarımda dikkat edilmesi gereken konular ön plandaydı. ‘Kapsayıcı bir arayüzün hedef kitlesinin erkek kullanıcılar olduğu açıktır !!!’ ifadesi ve tasarımlarda kullanılanmetaforların “Savaş” , “Spor”, ‘gol atmak’, ‘sayı yapmak’, “rekor kırmak”, “Abort”, “Kill” değişiminin gerekliliği sunumdan akla kalan önemli noktalardan bazılarıydı.

Sunum, evrensel kullanılabilirlik için ‘Destek Teknolojiler’, ‘Çok Katmanlı Arayüz Tasarımı’, ve ‘Evrensel Tasarım’ gibi 3 strateji önerisi ile son buldu.