Kullanıcı Memnuniyetini Ölçmek İçin Kullanılabilirlik Anketleri

İnternet kullanımının çok hızlı bir şekilde bütün kesimlere yayıldığını düşündüğümüzde üretilen web sitelerinini kullanılabilirliği çok ön plana çıkmaktadır. Belki milyonlarca kişiye ulaşan bir siteniz var ancak kimse bir türlü üyelik formunu doldurmayı başaramıyor yada sitenizde öne çıkartmak istediğiniz içeriği kimse görmüyor. Bu ve buna benzer bir çok durumu engellemek için kullanılabilirlik testleri gerçekleştiriliyor. Bu testler şu aşamalardan oluşur:

• Hedef kitlenin belirlenmesi

• Senaryoların oluşturulması

• Test Süreci

• Analiz ve raporlama süreci

Test süreci denildiğinde bir çoğumuzun aklına sadece kullanıcıların ürünle ilgili yaptıkları uygulamalar gelebilir ancak kullanıcı algısını anlamak için en az test işlemi kadar önemli olan bir başka kısmı da testten sonra yapılan anketlerdir. Yapılan anketlerin amacı kullanıcının site hakkındaki algısını anlamaktır; sistemin öğrenilebilirliği, anlaşılabilirliği, güvenilebilirliği, ihtiyaçları karşılayıp karşılamadığı gibi bir çok konuda kullanıcı beklentisinin ölçülmesidir.

Yaygın olarak uygulanan bir kaç anket olsa da aslında uzmanlarca hazırlanmış bir çok ticari anket vardır. Bunlara birkaç örnek verecek olursak;

SUMI (Software Usability Measurement Inventory ): University Collage Cork ( İrlanda ) “ İnsan Faktörleri Araştırma Grubu” tarafından hazırlanmış ticari bir ankettir. Genelde masaüstü ürünler için tasarlanmış olmakla birlikte command control application denilen krtik uygulamalar içinde kullanılabilmektedir. Sisteme dair anket soruları kullanıcılar tarafından “katılıyorum, kararsızım, katılmıyorum” şeklinde cevaplanır. Bu anket bir çok sisteme adapte edilebilmekte ve sürekli kendisini yenilemektedir. SUMI anket bir paket halinde satılmaktadır ve paket içerisinde  puanlama ve rapor oluşturma yazılımları da bulunmaktadır.

SUS ( The System Usability Scale ): SUS anket en yaygın olarak kullanılan ankettir. 1986 yılında ofis elektroniklerinini kullanılabiilirliğini ölçmek amacıyla John Brooke tarafından oluşturulmuştur. 10 sorudan oluşmaktadır ve 1 ‘ den 5’ e kadar puanlama ile yapılmaktadır. Elde edilen puanlar farklı bir sistemle toplanmakta ve elde edilen değere göre sistemle ilgili çıkarımlar yapılmaktadır. Ticari bir kaynak olmamakla birlikte değerlendirme tekniğinin doğru yapılması gerekmektedir.

QUIS ( The Questionnaire for Interaction Satisfaction ): Anket psikoloji uzmanı Kent Norman tarafından hazırlanmıştır ve son haline gelene kadar bir çok revizyondan geçmiştir. Arayüzün tasarımından diline kadar  bir çok konuda sorular içermektedir. katılmıyorum ve katılıyorum seçenekleri arasında zayıftan güçlüye doğru 10 puanlık bir skalası vardır. Ticari bir ürün olmasına rağmen bir çok sistem geliştirici tarafından kullanılmaktadır.

CSUQ ( Computer System Usability Questionnaire ): Jim Lewis tarafından hazırlanna anket 19 sorudan oluşmakta ve 1’ den 7’ ye kadar olan bir skala ile değerlendirilmektedir. Ticari bir anket değildir bu nedenle herkese açıktır.

WAMMI ( Website Analysis and Measure  Ment Inventory ): WAMMI anket yine University Collage Cork  ‘ de görev yapan Jurek Kirakowski ve kullanılabilirlik uzmanı Nigel Claridge tarafından hazırlanmış ticari bir ankettir. Anket soruları “ kesinlikle katılıyorum “ ve “ kesinlikle katılmıyorum” şeklinde caveplanır. WAMMI anket uygulanırken site sahibi WAMMI ekibi ile iletişime geçer ve anket ekip tarafından gerçekleştirilerek daha önceden yapılmış yüzlerce anket sonucu ile kıyaslanır ve karşılaştırmalı bir rapor hazırlanır. Burada ticari değeri olan bu rapordur. Anket 20 sorudan oluşmaktadır ve genelde web sitelerinin kalitesini değerlendirmek için kullanılır.

Bunlara ek olarak; WUS (Website User Satisfaciton Questionnaire ),USE , IsoNorm( Sadece Almanyada kullanılıyor) ve WEQ ( Website Evaluation Questionnaire) gibi daha bir çok anket bulunmaktadır. Bütün bu anketlerde önemli olan kısım anketin yapılması değil puanlama ve değerlendirme kısmıdır. Her bir anketin kendine özgü hesaplama yöntemleri ve analizleri vardır. Bu nedenle sistem geliştiriciler kendi sistemleri kendi kendilerine kolaylıkla analiz edemeyebilir.

Kullanılabilirlik konulu, uluslararası bir standart olan ISO 9241 kullanılabilirliği “Bir ürünün potansiyel kullanıcılar tarafından, belirli bir kullanım bağlamı içerisinde, amaçlanan kullanım hedeflerine ulaşmak için, ne derece etkin, verimli ve tatmin edici bir şekilde kullanılabilmesi”  olarak tanımlanmaktadır. Bu tanımda da bahsedilen kullanıcı memnuniyetini ölçmek için vazgeçilmez bir yöntem kullanıcı anketleridir. Bu nedenle yapılan bütün kullanılabilirlik çalışmalarında anketler kullanılmaktadır. Siz de kullanılabilirlik çalışmalarınızda ürün etkinliğini ölçmek için  sisteminize en uygun anketi uygulayın, kullanıcı dostu arayüzler yaratın.