Oynanabilirlik Nedir?

Oynanabilirlik; bir oyunun oynanmaya müsait olup olmadığını tarif etmesinin yanısıra, halihazırda oynanabilen bir oyunun, negatif bir etken oluşturmadan oyuncuyu ne kadar süre oyun içinde tutabildiğini gösteren, ya da belli bir süre içerisinde oyuncu üzerinde ne kadar az negatif etki bıraktığını işaret eden bir parametre olarak da tanımlanabilir. Bu açıdan bakılınca oynanabilirliğin oyun senaryosundan başlayarak, yapay zeka, oyun içi etkileşim, çevre birimlerin oyuna entegrasyonu gibi yüzlerce etmene bağlı olduğu söylenebilir.

Örneğin Tayvan’lı araştırmacı Jiu Lee, “Interaction design guidelines for Massively Multiplayer Online Role Playing Games: The playability point of view” ( MMORPG’ler için etkileşim dizaynı kuralları : oynanabilirlik bakış açısı) adlı makalesinde oynanabilirlik etmenlerini 24 alt başlık altında toplamış ve aşağıdaki oynanabilirlik piramidini sunmuştur. Unutulmamalıdır ki henüz “mükemmel oynanabililik” gibi bir terim tanımlanamadığı için, her araştırmacı kendi benzer piramidini elbette oluşturabilir. Biz bu yazıda bu piramiti incelemeye alacağız.

Lee’ye göre MMORPG’ler için oynanabilirlik beş alt etmende toplanabilir. Bunlar: Çerçeve, kullanılabilirlik, hikaye, etkileşim ve teknolojidir. Bu beş alt etmense kendi içinde şu şekilde bölünmüş;

Çerçeve ; Amaç, Ruhsal Durum, Nesne, Aksiyon, Tesis, Özne ve Lokasyon
Kullanılabilirlik ; Memnuniyet, Verim, Öğrenebilirlik, Hatalar ve Hatırlanabilirlik
Hikaye ; Plan, Strateji, Gerçeklik Derecesi ve Zaman
Etkileşim ; Yoğunluk, İlerleme Hızı ve Yanıt Verme
Teknoloji ; Güvenilirlik, Erişilebilirlik, Grafikler ve Ses

Piramitten de görüleceği üzere bu etmenler oynanabilirliği, dolayısıyla beraberinde de mücadeleyi, eğlenceyi ve iyi oyunu meydana getirir.