Tasarım ve Kullanılabilirlik Çalışmalarında Kişilik Kartları (Persona)
4 October 2011Hedef kitle göz önünde bulundurulmadan tasarlanan bir ürünün son kullanıcıya hitap ettiğini söylemek mümkün değil. Bu durumu engellemek ve tasarımcının hayal dünyasında bir karakter oluşturmak için hazırlanmış kişilik kartlarına persona deniyor. Persona tasarım ekibine yönelik olarak, ekip dışında bulunan ve ürünün hedef kitlesini belirleyebilme yetkisine sahip kişiler tarafından oluşturulur ve ekibe sunulur.
Peki ekibe sunulan bu kartlarda ne tür bilgiler bulunur ve bu kartlar tasarıma ne gibi bir katkı sağlar? Öncelikle personaların olası müşterileri temsil ettiğini, müşterilerin amaç ve beklentilerini tanımladığını söylemek gerekir. Kişilik kartları oluşturulan karakterin yaşını, cinsiyetini, medeni durumunu, çocuk sahibi olup olmadığını, mesleğini, nerede çalıştığını, kişisel zevklerini, internet kullanımı miktarını, rutin olarak yaptığı aktiviteleri ve bunlara ek olarak temsili bir fotoğraf içermelidir. Ancak bu noktada dikkat edilmesi gereken küçük bir husus kullanılan temsili fotoğrafın ekipteki kişiler tarafından tanınmıyor olmasıdır. Personaların kullanım yeri sadece tasarım ekipleri değil; bunun yanında kullanılabilirlik çalışmalarında da personalar kullanılmakta. Bu alanda hazırlanan personalar daha çok kullanıcı amaçlarını ve beklentilerini oluşturmak, bu amaçlar doğrultusunda kullanılabilirlik testleri için senaryolar hazırlamak için kullanılıyor. Aşağıda daha önceden yayınladığımız Kullanıcı Deneyimi ve Kullanılabilirlik İnfografikleri başlıklı yazımızda da paylaştığımız personalarla ilgili infografiği görebilirsiniz.
Bu infografikte de görüldüğü gibi her müşteri tipini temsil eden farklı bir persona oluşturmanız gerekmektedir. Personalar sayesinde;
-
Kullanılabilirlik ekiplerinin ürünün hedef kitlesini anlamak kolaylaşır ve hedef kitleye odaklanılması sağlanır.
-
Kullanılabilirlik test senaryolarının hazırlanmasında taslak oluşturulur.
-
Tasarım ekibinin hedef kitleye odaklanılması sağlanır.
-
Olası müşteriler daha iyi anlaşılır. Böylece tasarımların kullanıcı merkezinde yaratılması kolaylaşır.
-
Son ürünün kalitesi artmış olur.
-
Tasarım döngüleri kısalır ve böylelikle zamandan tasarruf edilir.
Buraya kadar olan kısımdan da anlaşılacağı gibi personalar tasarım ve kullanılabilirlik çalışmaları için bir çok fayda sağlamakta. Şimdi de kendi personalarınızı oluşturmak için neler yapmanız gerektiğine bir göz atalım:
-
Görünüm: Karakterinizi tanımlayan bir fotoğraf veya temsili bir portre ( avatar ) belirleyin.
-
Kişisel Özellikler: Personanızın adını, yaşını, medeni durumunu, mesleğini, gelir durumunu ve nerede yaşadığını belirleyin.
-
Ruh Hali: Karakterinizin hayata bakış açısını belirleyin ve her şeyi bu süzgeçten geçirdiğini unutmayın.
-
Geçmiş Deneyimler : Personanın sosyal geçmişi, eğitim durumu ve davranışlarını belirleyin.
-
Teknolojik Donanımı: Personanın kullandığı öncelikli teknolojileri belirleyin. Örneğin günlük internet kullanım süresi, internete nasıl bağlandığı, mobil cihazları kullanıp kullanmadığı vs.
-
Amaç ve Beklentiler: Personanın olaylara genel bakışını, amaçlarını ve beklentilerini tanımlayın.
Aşağıda Userspots ekibi tarafından hazırlanan personayı ( kişilik kartı ) görebilirsiniz.
Çıktı almak için ise aşağıda bulunan versiyonu kullanabilirsiniz.
Hazırlanan personalar her zaman başarılı olmayabilir. Personaların başarısız olabileceği durumları aşağıdaki gibi özetleyebiliriz:
-
- Personaların nasıl kullanılacağı takım tarafından anlaşılmadığında ,
- Hazırlanan personalar hedef kitlenin amaç ve beklentilerini tam yansıtamadığında,
- Hazırlanan persona, toplanan verileri (anketler, röportajlar ve gözlemler) karşılamadığında hazırlanan personalar amacına ulaşmayabilir.
Bu yazımızda personaların ne olduğunu, nasıl kullanıldığını, nasıl hazırlandığını ve hazırlama aşamasında nelere dikkat edilmesi gerektiğini gördük. Siz de personalarınızı bu bilgiler ışığında oluşturabilir, ürününüzün tasarım aşamasından kullanılabilirliğine kadar geçen süre içinde hedef kitlenizin farkında olarak çalışmalarınıza devam edebilirsiniz.
